DIAGNOSTYKA I PROFILAKTYKA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

Co roku w Polsce na raka złośliwego choruje ok. 150 tyś osób. Spośród wszystkich wykryć nowotworów, wczesną diagnozę otrzymuje jedynie 20%, pozostali rozpoczynają leczenie już w zaawansowanym stadium choroby.  Tymczasem wczesne wykrycie, to kluczowy czynnik wpływający na skuteczność terapii onkologicznej. 

 

Według przewidywań WHO, w ciągu najbliższych 15 lat liczba zachorowań na raka podwoi się. Większość chorych otrzyma diagnozę zbyt późno…

 

Zadbaj, by twoi bliscy byli świadomi ryzyka, które współcześnie stwarzają choroby nowotworowe. Przekaż im kilka podstawowych zasad, które mogą uchronić ich przed rakiem:

 

  • Unikaj popularnych czynników rakotwórczych
  • Bądź aktywny fizycznie co najmniej dwa razy w tygodniu
  • BADAJ SIĘ REGULARNIE pod kątem wykrywania chorób nowotworowych 

 

BADAJ SIĘ REGULARNIE!

Ryzyko chorób nowotworowych i innych chronicznych można minimalizować jeszcze na etapie profilaktyki i wczesnej diagnostyki.

Nowotwór można wykryć bardzo wcześnie, kiedy w komórkach dopiero zachodzą zmiany lub nie są one rozległe. Duża część nowotworów złośliwych rozwija się miesiącami, a nawet latami nie dając odczuwalnych objawów.

 

Za pomocą popularnych badań możemy wykryć najczęściej występujące nowotwory, które stanowią 50-60% wszystkich występujących rodzajów.

 

BADANIA LABORATORYJNE WYKONUJ CO NAJMNIEJ RAZ W ROKU!

Możesz zrobić je u nas.

Tabela wybranych badań profilaktycznych

Wykonanie poniższych badań profilaktycznych może pomóc we wczesnym wykryciu choroby i umożliwić wczesne podjęcie leczenia.
 
 

 

 

Morfologia ogólna

Badania z krwi w kierunku nowotworów

Inne badania laboratoryjne

USG 

Inne kierunkowe badania

Płuco

Marker nowotworowy NSE

Cyfra 21-1

Badanie plwociny

 

Badanie rentgenowskie

Wątroba

Próby wątrobowe ALT i AST

Marker nowotworowy AFP

CEA

Badanie ogólne moczu

Biopsja

Test HBV

USG jamy brzusznej

 

Jelito grube

Markery nowotworowe CEA, CA  19-9 i CA 72-4

Test na krew utajoną w kale

 

Kolonoskopia

Szyjka macicy

TPS

Cytologia 

Cytologia LBC

Test HPV

Biopsja

USG transwaginalne

Kolposkopia

Jajnik

Marker nowotworowy CA 125, CA 15-3, CA 72-4

TPS

Cytologia

USG transwaginalne

 

Piersi

Marker nowotworowy CA 15-3, CA 72-4

BRCA 1

Biopsja

USG piersi

Mammografia

RTG

Prostata

Marker nowotworowy PSA

fPSA

 

USG prostaty

Badanie per rectum

Żołądek

Marker nowotworowy CA  19-9

CEA

 

 

Gastroskopia

Badanie radiologiczne górnego odcinka pokarmowego

Skóra   

Bialko S-100

 

 

Badanie dermatoskopowe

Chłoniak

Poziom enzymu LDH

Mikroglobulina – badanie beta 2

OB

 

 

 

 

Kto i kiedy powinien się badać?

Nowotwór jelita grubego

Kto powinien wykonać badania?

osoby w wieku 50 + lat niezależnie od wywiadu rodzinnego,

osoby w wieku 40 – 65 lat które mają krewnego I stopnia, u którego rozpoznano raka jelita grubego,

osoby w wieku 25 – 65 lat z rodziny z zespołem Lyncha.

Kolonoskopie wystarczy wykonać raz na 10 lat. Podczas badania wykryć można polipy, z których z czasem rozwija się nowotwór. Ani polipy, ani rak we wczesnym stadium zazwyczaj nie powodują objawów. Istotą profilaktycznej kolonoskopii jest odnalezienie tych właśnie bezobjawowych jeszcze zmian i o ile to możliwe, ich usunięcie. Takie postępowanie pozwala zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego nawet o 60-90%.

 

Nowotwór piersi

Kto powinien się badać?

Kobiety w wieku 50+ mammografia / USG raz w roku, samobadanie nawet raz w miesiącu

Kobiety 20+ mammografia / USG 1-2 razy na dwa lata

Szczególne wskazania dla wykonania badania piersi: stwardnienia, których wcześniej nie było – np. guzki, czy tzw. zaciągnięcie skóry, nietypowy wyciek z sutka u kobiet, które nie są w ciąży ani nie karmią, zmiany w brodawce lub guzki w dołach pachowych.

USG skutecznie wykrywa łagodne oraz rakowe zmiany w piersi. Szczególnie przydatne w diagnostyce sutków gruczołowych.

Czynniki zwiększające ryzykowiek, rodzinne występowanie raka piersi, pierwsza miesiączka we wczesnym wieku, menopauza w późnym wieku, późny pierwszy poród, długotrwała hormonalna terapia zastępcza, mutacja genów BRCA-1 i BRCA-2.

 

Nowotwór szyjki macicy

Kto powinien wykonać badania?

Każda kobieta po 3 latach od rozpoczęcia współżycia, nie później niż od 21 roku życia.

Cytologie należy wykonywać regularnie raz w roku

Dodatkowe czynniki zagrożenia:

  • przewlekłe zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV 16 i 18 lub innymi typami onkogennymi, wiek,
  • wczesne rozpoczęcie współżycia płciowego,
  • duża liczba partnerów płciowych,
  • wieloletnie palenie papierosów,
  • niski status socjoekonomiczny,
  • śródnabłonkowa neoplazja szyjki ( CIN ) w wywiadzie.

 

Nowotór płuc

Kto powinien się zbadać?

Bezwarunkowo badaniom powinny poddać się osoby,  które palą lub paliły w przeszłości. Szczególnie narażone są osoby po 50 roku życia lub te, których krewni chorowali na nowotwór płuc.

Inne czynniki ryzyka:

  • ekspozycja na rodon;
  • ekspozycja w miejscu pracy na karcynogeny takie jak krzem, kadm, azbest, arsen beryl, chrom, spaliny z silników Diesla i nikiel;
  • przebyta wcześniej choroba nowotworowa;
  • zachorowania na choroby nowotworowe u członków rodziny;
  • przewlekła obturacyjna choroba płuc lub zwłóknienie płuc;
  • ekspozycja na palenie bierne.

 

Nowotwór wątroby

Rak wątroby rozwija się przede wszystkim na podłożu przewlekłego procesu zapalnego, toczącego się w tym narządzie. A zmianom tym sprzyja:

  • marskość wątroby
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B oraz typu C
  • nadużywanie alkoholu
  • aftatoksyny, zawarte w spleśniałych produktach
  • praca z chlorkiem winylu i styczność z podobnymi toksycznymi związkami
  • nadużywanie steroidów anabolizujących, w celu zwiększenia masy mięśniowej
  • długoletnie przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych.
  • czynniki środowiskowe i kulturowe.

 

Nowotwór żołądka

To jeden z najczęściej występujących nowotworów złośliwych. Badania wskazują, że ryzyko wystąpienia nowotworu żołądka jest znacznie bardziej związane z czynnikami środowiskowymi niż uwarunkowaniami genetycznymi. 

Wiek nie odgrywa znaczącej roli. Nowotwór żołądka można wykryć poprzez badanie endoskopowe gastroskopię.

Czynniki dietetyczne znacząco wpływające na ryzyko wystąpienia nowotworu żołądka

  • dieta obfitująca w pokarmy wędzone, marynowane, solone (bogata w azotany i azotyny, przekształcane w N-nitrozoaminy)
  • niskie spożycie warzyw i owoców (niedostateczna podaż antyoksydantów- witaminy C, beta-karotenu)
  • ciwhowywanie produktów spożywczych
  • palenie tytoniu (1,5-2 krotny wzrost ryzyka zachorowania)

 

częstsze występowanie raka żołądka:

  • uwarunkowania genetyczne - rodziny z dziedziczną mutacją w obrębie genu TP53 (zespół Li−Fraumeni) lub genu BRCA2
  • zespół Lynch
  • inne zespoły polipowatości przewodu pokarmowego (polipowatość rodzinna, zespół Peutza−Jeghersa)
  • zakażenie bakterią helicobacter pylori
  • posiadanie grupy krwi A